Yeni bilgiler öğrenmek ya da yeni bir hobi edinme konusunda uzman olan beynimizde bu süreçte birtakım değişiklikler meydana geldiğini biliyor muydunuz?
Beynimiz nasıl değişir?
Beyinde uzun süreli işlevsel değişiklikler yeni şeyler öğrendiğimiz veya yeni bilgileri tekrar ederek kalıcı hale getirdiğimiz zaman meydana gelir. Beynin öğrenme ve değişime kapasitesi beyin plastisitesi ya da beyin esnekliği kavramı ile ifade edilir. Bu kavram özet olarak deneyimlerin beyindeki sinir yollarını yeniden nasıl düzenlediğini ifade eder.
Beyin esnekliğini zihnimizde oyun hamuru örneği ile somutlaştırabiliriz. Oyun hamuru ile bir pasta yaptığımızı düşünelim. Hamuru pasta haline getirebilmek için yuvarlamak, kenarlarından bastırmak, yeni hamur parçaları eklemek ve çıkarmak gerekebilir. Böylece hamurun şekli değişir benzer şekilde beyindeki sinir bağlantıları da deneyimlerimize veya duyusal tepkiye yanıt olarak yeniden düzenlenebilir.
Beyin esnekliği yaşam boyu gerçekleşen bir süreçtir ve birçok beyin hücresi bu sürece katılır. Beyin bireyin ömrü boyunca gelişir ve değişir. Ancak bu değişimler yaşamın belirli dönemlerinde daha baskın görülürken bazı dönemlerde etkisi azalabilir. Beyin esnekliği genetik faktörlere bağlıdır ancak çevre şartlarından da etkilenebilir.
Bir bilginin öğrenilmesi sırasında beyinde oluşan değişiklikleri görebilmek için farklı yöntemler kullanılır. Bunlardan en yaygın olanı fMRI (işlevsel manyetik rezonans görüntüleme) yöntemidir. Bu cihaz beyinde kan akışında oluşan değişiklikleri tespit eder. Yeni bir şey öğrenirken beynin hangi bölgelerinde kan akışının arttığı yani beynin hangi bölgelerinin etkin olduğu bu yöntemle belirlenebilir.
Doğduğumuz andan itibaren yeni şeyler öğrenmeye başlarız. Buna bağlı olarak da beynimizde birtakım değişiklikler ortaya çıkmaya başlar. Örneğin farelerle yapılan bir araştırma küçük bir farenin beyninde doğumdan sonraki ilk ayda milyonlarca sinir bağlantısı kurulduğunu gösteriyor. Kurulan her bir bağlantı beynin yapısını değiştiriyor. Bebeklik ve gençlik döneminde çok yoğun olan bu değişim sinir hücrelerinin büyümesi; akson ( sinirsel uyarıları ileten sinir lifi), ddendrit( diğer nöronlardan gelen sinyalleri yakalayan uzantılar) ve sinaps ( sinir hücreleri arasındaki iletişim noktaları) sayısının artması anlamına geliyor.
Öğrenme sürecinde pratik yapmak yani tekrar, edinilen bilgilerin ya da becerilerin kalıcı olmasındaki en önemli aşamadır. Bir bilgiyi ya da davranışı tekrar etmek onu daha kolay hatırlamamızı ya da gerçekleştirmemizi sağlamanın yanı sıra beynimizi de değiştirir. Örneğin araştırmalar atçılık, okçuluk, golf gibi sporlarla uğraşan profesyonel sporcuların ilgilendikleri sporu yaparken beyinlerinin daha verimli çalıştığını ve amatörlere göre daha az enerji harcadığını gösteriyor...
Not: Kısaltılmıştır...
Kaynakça;
Yorumlar
Yorum Gönder